|
Bilindiği gibi namazlar farz, vacib, sünnet ve müstahab
kısımlarına ayrılmakta ve ikişer, üçer, dörder rekatlı
bulunmaktadır. Bu namazlar daha önce yazdığımız üzere
farzlarına, vaciblerine, sünnetlerine ve adabına riayet
edilerek şöyle kılınır:
1) Sabah
Namazı
Sabah namazının iki rekat sünnetini kılmak için:
"Niyet ettim bugünkü
sabah namazının sünnetini kılmaya",
diye niyet edilir. Hemen eller yukarıya kaldırılıp "Allahu
Ekber" diye tekbir alınır. Ondan sonra eller
bağlanır ve "Sübhaneke allahümme ve bihamdike ve
tebarekesmüke ve tealâ ceddüke ve la ilahe gayrük"
okunur. Arkasından "Eûzübillahimineşşeytani'r-racim
Bismillahirrahmanirrahim" diyerek eûzü besmele
çekilip Fatiha suresi okunur sonra "Amîn" denir ve bir
mikdar daha Kur'an okunur (1). Arkasından "Allahu
Ekber" deyip rükûa varılır. Bu halde en az üç defa
"Sübhane Rabbiye'l-Azîm" denir. Sonra "Semiallahülimen
hamideh" denilerek ayağa kalkılır. Ayakta "Allahümme
rabbena ve lekelhamd" denilir (2). Ondan sonra "Allahu
Ekber" diyerek secdeye varılır. Secde halinde de üç
defa "Sübhane Rabbiyel'alâ" denir. Sonra "Allahu
Ekber" denilerek kalkılır ve dizler üzerine oturulur
ve bir tesbih miktarı durulur. Yine "Allahu Ekber"
denilerek ikinci secdeye varılır. Bunda da üç defa "Sübhane
Rabbiyel'alâ" denilir. Bununla bir rekat bitmiş
olur.
Bu ikinci secde
arkasından "Allahu Ekber" denilerek ikinci rekata
kalkılır. Tam ayakta iken yalnız besmele çekilir. Fatiha
suresi ve bir mikdar daha Kur'an okunur. Birinci rekatta
olduğu gibi, rükû ve secde yapılır. İkinci secdeden
sonra oturulur ki, buna "Ka'de = oturuş" denir.
Burada "Ettehiyyatü lillâhî ve Allahümme Salli ve
Barik, Rabbena atina" diyerek dualar sonuna kadar
okunur. Sonra "Esselâmü Aleyküm ve Rahmetullah"
diyerek sağ tarafa ve yine "Esselâmü Aleyküm ve
Rahmetullah" diyerek sol tarafa selam verilir.
Böylece iki rekatlı namaz bitmiş olur (3).
Bütün bu
tekbirler, tesbihler ve kıraatlar, yalnız namaz kılanın
işitebileceği bir sesle gizlice yapılır.
Namazda
erkeklerle kadınların ellerini nasıl kaldıracakları,
nasıl bağlayacakları, rükû ile secdede ve ka'delerde
nasıl vaziyet alacakları "Namazın sünnetleri ve edebleri"
bölümünde bildirilmiştir.
Sabah Namazının
iki rekât Farzına gelince: Önce yalnız erkeklere mahsus
olmak üzere ikamet getirilir. Sonra
"Bugünkü
sabah namazının farzını kılmaya"
diye niyet edilir. Eller kaldırılarak "Allahu Ekber"
diye namaza başlanıp eller bağlanır. Sabah namazının
sünnetinde bildirildiği gibi iki rekat kılınır ve
tamamlanmış olur. Yalnız sabah namazlarının farzlarında
Fatiha'dan sonra biraz fazla Kur'an okunması sünnettir.
Bu sünnetin en az derecesi kırk ayettir. Bununla beraber
üç kısa ayet de okunması caizdir. Vaktin çıkmasından
korkulduğu zaman az ayet okunur. Öyle ki, yalnız Fatiha
ile veya birkaç ayet ile yetinilir.
Yalnız başına bu
sabah namazının farzını kılan kimse, tekbirleri ve "Semiallahu
limen hamideh" cümlesini, Fatiha'yı ve ekleyeceği
ayetleri aşikare olarak okuyabilir.
2) Öğle Namazı
Öğle namazının ilk dört rekat sünnetinin evvelki iki
rekatı, tam sabah namazının iki rekat sünneti gibi
kılınır. Yalnız bunda niyet
"Bugünkü
öğle namazının ilk sünnetine"
diye yapılır. Bir de bunda ikinci rekattan sonraki
oturuş, son oturuş değil, birinci oturuş (ka'de)
olduğundan bu oturuşta yalnız "Tahiyyat" okunur.
Sonra "Allahu Ekber" deyip ayağa kalkılır. Yalnız
Besmele, Fatiha ve bir mikdar da Kur'an okunarak yukarda
bildirildiği şekilde, rükû ve secde yapılır. Ondan sonra
dördüncü rekat için "Allahu Ekber" denilerek
ayağa kalkılır. Bunda da yalnız besmele ile Fatiha ve
bir mikdar da Kur'an okunarak yine bildirildiği gibi,
rükû ve secdelere varılır. Sonra oturulur; bu oturuş son
ka'dedir. Bunda da Tahiyyat okunduktan sonra, Salli ve
Barik, Rabbena atina duaları tamamen okunup, yazdığımız
şekilde, iki tarafa selam verilir. Böylece bu dört rekat
sünnet kılınmış olur.
Öğle Namazının Dört
Rekat Farzına Gelince:
Sünnetten sonra namaza aykırı bir iş yapmadan ayağa
kalkılır. İkamet getirilir. O günkü öğle namazının
farzını kılmaya niyet edilir. Eller yukarıya
kaldırılarak "Allahu Ekber" diye tekbir alınır.
İlk iki rekatı sabah namazının iki rekat farzı gibi
kılınır. Ancak bu iki rekattan sonraki oturuş, birinci
ka'de olduğundan bunda yalnız "Tahiyyat" okunur. Ondan
sonra "Allahu Ekber" denilerek üçüncü rekata
kalkılır. Yalnız Besmele ile Fatiha okunur. Anlatıldığı
gibi rükû ve secdelere varılır. Sonra "Allahu Ekber"
diyerek dördüncü rekata kalkılır. Besmele ile yalnız
Fatiha suresi okunarak rükû ve secdelere gidilir. Sonra
oturulur. Bu oturuş son ka'dedir. Bunda "Tahiyyat"
okunduktan sonra "Salli ve Barik, Rabbenâ âtinâ"
duaları okunur ve iki tarafa selam verilir. Böylece
öğlenin farzı bitmiş olur.
Öğlenin farzında
okunacak ayetler, sabah namazında okunacak mikdardan
daha az olur.
Öğlenin Son İki
Rekat Sünnetine Gelince:
Bu da, "Bugünkü öğle namazının son sünnetini kılmaya"
diye niyet edilip tamamen sabah namazının sünneti gibi
kılınır. Bu son sünneti dört rekat kılmak müstahabdır. O
zaman ya her iki rekatta bir selam verilir veya dört
rekatın sonunda selam verilir. Dört rekat sorumda selam
verilince, ilk oturuşta yalnız "Rabbena atina" duası
okunmaz. Üçüncü rekat için tekbir alınarak ayağa
kalkınca yine "Sübhaneke" okunur. Sonra bu son iki rekat
evvelki iki rekat gibi kılınır.
Yalnız başına
namaz kılan kimse, öğle namazlarının hem sünnetlerinde,
hem de farzında kıraati, tekbirleri, tesbih ve
tahmidleri gizlice yapar.
3) İkindi
Namazı
İkindi namazının dört rekat sünnetinin her iki rekatı,
müstakil (iki rekatlı) namaz gibidir. Onun için bu dört
rekatın her iki rekatı (şef'î) tamamen sabah namazının
iki rekat sünneti gibi kılınır.
Şöyle ki:
Önce o günkü ikindi
namazının sünnetini kılmaya
niyet edilir. Bu namazın ilk iki rekatı bildirildiği
gibi kılınınca oturulur. Bu oturuş, son oturuş demektir.
Bunda "Tahiyyat ve salavatlar" okunur. Yalnız "Rabbena
atina" duası okunmaz. Sonra "Allahu Ekber"
diyerek üçüncü rekata kalkılır. Sübhaneke ve Eûzü
Besmele'den sonra Fatiha ile bir mikdar ayet okunarak
rükûa ve secdelere varılır. Ondan sonra tekbir ile
dördüncü rekata kalkılarak yalnız Besmele ile Fatiha ve
bir mikdar da Kur'an okunur. Sonra yine rükû ve
secdelere varılır. Ondan sonra oturulur. Bu son oturuş
olduğu için bunda "Tahiyyat ile Salavatlar" ve "Rabbenâ
âtinâ" okunur ve iki tarafa selam verilir.
İkindi Namazının
Farzına Gelince:
Bu da tamamen öğle namazının farzı gibi kılınır. Yalnız
niyet değişir. O günkü ikindinin farz namazını kılmaya
niyet edilir.
Tek başına namaz
kılan kimse, ikinci namazının sünnetini de, farzını da
öğle namazı gibi gizli okuyarak kılar.
4) Akşam
Namazı
Akşam
namazının üç rekat farzı,
öğle ile ikindi namazlarının ilk üç rekat farzları gibi
kılınır. Şöyle ki: O günün akşam namazının farzını
kılmaya niyet edilip namaza tekbir ile başlanır. Yukarda
açıklandığı üzere ilk iki rekatı kılınarak oturulur. Bu,
birinci oturuştur. Bunda yalnız "Tahiyyat" okunur. Ondan
sonra üçüncü rekata kalkılarak yalnız besmele ile Fatiha
suresi okunur. Sonra "Allahu Ekber" denilerek
rükû ve secdelere varılır. Ondan sonra oturulur ki, bu
da son oturuştur. Bunda "Tahiyyat ile Salavatlar" ve
"Rabbenâ âtinâ" okunur, iki tarafa selam verilir.
Akşam namazının
farzında vaktin darlığından dolayı kısa sureler okunur.
Akşam Namazının Sünnetine Gelince: Bu da "Bu
akşam namazının sünnetini kılmaya"
diye niyet edilip tam sabah namazının sünneti gibi
kılınır. Bu sünneti altı rekat olarak kılmak ise
müstahabdır. Bu halde her iki rekatta bir selam vermeli
ve aynı şekilde her iki rekatı kılmalıdır. Bununla
beraber dört rekatında bir selam verilip ikindi
namazının sünneti gibi de kılınabilir. Bu ziyade olan
dört rekat namaza "Salât-ı Evvabîn" denir. Bunun
çok sevabı vardır.
Tek başına akşam
namazının farzını kılan kimse, onu sabah namazının farzı
gibi aşikare de kılabilir.
5) Yatsı
Namazı
Yatsı
namazının ilk dört rekat sünneti,
tamamen ikindi namazının dört rekat sünneti gibi
kılınır.
Dört rekat
farzı
da, tamamen öğle ve ikindi namazlarının farzları gibi
kılınır.
İki rekat
son sünnetine gelince,
bu da tamamen sabah ve akşam namazlarının iki rekat
sünnetleri gibi kılınır. Yalnız niyetler değişir, yatsı
namazının farzına ve sünnetine niyet edilir. Yatsı
namazının son sünneti de, dört rekat olarak kılınabilir.
Bu halde tamamen ilk dört rekat gibi kılınır. Bununla
beraber iki rekatta bir selam vermek sureti ile de
kılınabilir. Bu takdirde her iki rekatın ka'desinde "Tahiyyat
ile Salavatlar" ve "Rabbena atina" duası okunur.
Geceleyin kılınan nafile namazlarda daha faziletli olan,
böyle iki rekatta bir selam vermektir.
Tek başına namaz
kılan kimse, yatsı namazının farzını sabah namazının
farzı gibi namaz surelerini sesli okuyarak da kılabilir.
6) Vitir
Namazı
Üç rekattan ibaret olan vitir namazı da şöyle kılınır:
Önce o günün
vitir namazını kılmaya niyet edilir.
"Allahu Ekber" denilerek namaza başlanır.
Sübhaneke okunduktan sonra "Eûzü Besmele" çekilerek
Fatiha okunur. Arkasından bir mikdar daha Kur'an-ı Kerîm
okunur. Açıklandığı şekilde rükû ve secdelere gidilir.
Sonra ikinci rekata kalkılır ve yalnız besmele ile
Fatiha suresi ve bir mikdar daha Kur'an-ı Kerîm okunarak
yine rükû ve secdelere varılır. Ondan sonra oturulur. Bu
oturuş birinci ka'dedir. Bunda yalnız "Tahiyyat" okunur.
Ondan sonra "Allahu Ekber" denilerek üçüncü
rekata kalkılır. Bunda da yalnız Besmele ile Fatiha ve
bir mikdar daha Kur'an-ı Kerîm okunarak daha ayakta iken
eller kaldırılıp "Allahu Ekber" diye tekbir
alınır. Tekrar eller bağlanıp ayakta "Kunut" duası
okunur. Sonra "Allahu Ekber" diye rükû ve
secdelere gidilir. Ondan sonra oturulur. Bu da son
oturuşdur. Bunda da bildiğimiz gibi "Tahiyyat ile
Salavatlar" ve "Rabbenâ âtinâ" duası okunarak iki tarafa
selam verilir.
İmam Şafiî'ye
göre, vitirde Kunut duasını okumak, ramazanın son
yarısına mahsustur ve rükûdan kalkınca, okunur.
Şafiî'lere göre vitir namazının en azı bir rekat, en
çoğu da on bir rekâttır. |