Hz. Adem (A.S.)

Hz. Adem (A.S.), Allah Teâlâ'nın yarattığı ilk insan, ilk peygamber ve bütün insanlığın babasıdır (Ebû'l-Beşer). Allah onu yeryüzünde bir halife olarak var etmiş, ona tüm isimleri öğretmiş ve meleklerin ona secde etmesini emrederek insanlık onurunu en üst mertebeye taşımıştır.

Hayatı

Allah Teâlâ, yeryüzünde bir halife yaratacağını meleklere bildirdiğinde, melekler yeryüzünde fesat çıkaracak ve kan dökecek bir varlık mı yaratılacağını sormuşlardı. Yüce Allah ise "Ben sizin bilmediklerinizi bilirim" buyurarak insanlığın yaratılış hikmetine işaret etmiştir. Hz. Adem (A.S.), yeryüzünün çeşitli bölgelerinden getirilen farklı renklerdeki ve özelliklerdeki topraklardan (tîn) süzülerek şekillendirilmiş, ardından Allah'ın kendi ruhundan üflemesiyle can bulmuştur. Yaratılışının ardından Allah, Hz. Adem'e eşyanın isimlerini, dilleri ve evrendeki her şeyin bilgisini (Esma-i Hüsna ve eşyanın hakikatini) öğretmiştir. Bu ilmi üstünlük sayesinde meleklerin katında itibar görmüş ve Allah, meleklere Adem’e secde etmelerini emretmiştir. Bütün melekler bu emre itaat ederken, ateşten yaratıldığını iddia ederek topraktan yaratılan Hz. Adem'den üstün olduğunu savunan İblis (Şeytan), kibirlenerek secde etmemiş ve Allah'ın rahmetinden ebediyen kovulmuştur.

Yaratılışından sonra Hz. Adem'in yalnızlığını gidermek, ona yoldaş ve eş olmak üzere Allah, onun kendi özünden eşi Hz. Havva'yı yaratmıştır. Onlar için huzur, sükunet ve nimetlerle dolu olan cennet bir mesken kılınmıştır. Cennette diledikleri gibi yaşayıp her nimetten faydalanmalarına izin verilmiş, ancak imtihanın bir gereği olarak yalnızca tek bir ağacın meyvesinden yemeleri kesin olarak yasaklanmıştır. Kovulmasının ardından insanoğluna düşman kesilen İblis, sinsi planlar yaparak Hz. Adem ve Hz. Havva'ya yaklaştı. Onlara yalan söyleyerek, eğer o yasak ağacın meyvesinden yerlerse ebedi hayata kavuşacaklarını veya birer melek olacaklarını iddia etti. Şeytanın bu vesveselerine ve yalan yeminlerine aldanan Hz. Adem ve Hz. Havva, yasak meyveden tattılar. Meyveyi yemeleriyle birlikte üzerlerindeki cennet giysileri sıyrıldı ve çıplak kaldıklarını fark edip mahcubiyetle cennet yapraklarıyla örtünmeye çalıştılar.

Yaptıkları hatanın farkına varan Hz. Adem ve Hz. Havva, büyük bir pişmanlık ve mahcubiyetle derhal Allah'a yöneldiler. "Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen mutlaka ziyan edenlerden oluruz" diyerek tövbe ettiler. Allah, onların bu samimi tövbelerini kabul etti ancak imtihanın yeryüzünde devam etmesi yönündeki ilahi takdir gereği, onları yeryüzüne indirdi. Rivayetlere göre Hz. Adem Seylan (Siri Lanka) adasına, Hz. Havva ise Cidde'ye indirilmiş, uzun yıllar süren ayrılık, arayış ve gözyaşının ardından Mekke yakınlarındaki Arafat meydanında (Cebel-i Rahme'de) birbirlerine kavuşmuşlardır. Yeryüzündeki yaşamlarında tarım yapmayı, toprağı işlemeyi, liflerden iplik eğirip giysi yapmayı ve ev inşa etmeyi öğrenerek insanlık medeniyetinin ilk temellerini attılar.

Hz. Adem ve Hz. Havva'nın yeryüzündeki yaşamlarında ikiz çocukları dünyaya gelirdi ve insan neslinin çoğalması bu şekilde sağlanırdı. İlk çocukları Kabil ve ikizi Aklima, sonraki çocukları ise Habil ve ikizi Lebuda idi. İnsanlık tarihinin ilk büyük imtihanı ve trajedisi bu çocuklar arasında yaşandı. Allah'a sunulan kurbanların kabul edilmesi hususunda Kabil, Habil'e karşı büyük bir haset ve kıskançlık besledi. Habil'in takvası ve teslimiyeti karşısında öfkesine ve şeytanın vesveselerine yenik düşen Kabil, kardeşi Habil'i öldürerek yeryüzündeki ilk cinayeti işledi ve ilk katil oldu. Evladını kaybetmenin derin acısını yaşayan Hz. Adem'e, daha sonra Allah tarafından salih ve peygamberlik silsilesini devam ettirecek olan oğlu Şit (A.S.) ihsan edildi. Hz. Adem, ömrünün sonuna doğru çocuklarına ve torunlarına Allah'ın birliğini, emir ve yasaklarını tebliğ eden ilk peygamber olarak vazifesini tamamladı. Yaklaşık 930 ile 1000 yıl arasında yaşadığı rivayet edilen Hz. Adem, vefat ettiğinde hac ibadetini ifa ettiği Mekke'de Ebu Kubeys mağarasına veya Kudüs yakınlarına defnedilmiştir.

Hz. Adem'in (A.S.) tek eşi **Hz. Havva**'dır. Bu evlilikten doğan ve isimleri İslam kaynaklarında en çok zikredilen çocukları şunlardır: **Habil**, **Kabil**, **Şit (Şis)**, **Anak**, **Azura** ve **Lebuda**'dır. Hz. Şit, babasının vefatından sonra kendisine ayrıca sayfalar (suhuf) verilen bir peygamber olmuş ve insanlığın ikinci soy başı olarak kabul edilmiştir.

Mucizeleri

Hz. Adem (A.S.), ilk insan olmasının yanı sıra peygamberlik vazifesi doğrultusunda Allah tarafından birçok harikulade vasıf ve mucize ile desteklenmiştir:

• Eşyanın İsimlerinin Öğretilmesi (Talim-i Esma): Allah, Hz. Adem'e evrende var olan, yaratılmış ve yaratılacak olan tüm nesnelerin, bitkilerin, hayvanların isimlerini, dillerini ve özelliklerini bir mucize olarak doğrudan öğretmiştir. Bu ilim, meleklerin dahi erişemediği bir seviyededir.
• Vahiyle Sayfalar Verilmesi (Suhuf): Kendisine ve soyuna rehberlik etmek üzere Allah tarafından 10 sayfalık ilahi bir suhuf (kitapçık) indirilmiştir. Bu sayfalarda inanç esasları, temizlik kuralları ve günlük yaşama dair şeriat hükümleri yer almaktaydı.
• Yırtıcı Hayvanlarla Konuşması: Yeryüzüne indirildiğinde vahşi ve yırtıcı hayvanların dilinden anlaması, onlarla konuşarak kendisine ve ailesine zarar vermelerini engellemesi ve hayvanları evcilleştirebilmesidir.
• Uzak Mesafeleri Kısa Sürede Aşması (Tayy-i Mekan): Yeryüzünde ibadet etmek, Kabe'yi inşa etmek veya ailesini bir araya getirmek amacıyla çok uzak mesafeleri Allah'ın izniyle çok kısa sürelerde yürüyerek aşabilme kudretidir.
• Doğrudan Topraktan ve Anne-Babasız Yaratılması: Biyolojik bir anne ve babaya ihtiyaç duyulmaksızın, doğrudan ilahi bir kudretle topraktan şekillendirilip can verilmesi, onun yaratılış itibariyle en büyük mucizelerinden biridir.
• Taşların ve Ağaçların İtaat Etmesi: Toprağı işlemek, ev yapmak ve hayatını idame ettirmek için ihtiyaç duyduğunda sert taşların onun elinde yumuşaması veya ağaçların ona meyvelerini eğerek sunması şeklinde tecelli eden mucizelerdir.